Τετάρτη, 3 Σεπτεμβρίου 2014

Καλώντας την Τύχη

H θεά Τύχη της αρχαιότητας ήταν η προσωποποιημένη θεά της σύμπτωσης, του μη προβλέψιμου ή επιδιωχθέντος αλλά και της ευτυχούς συγκυρίας του απροσδόκητου συμβάντος. Η πολιούχος θεά της ευτυχίας των αρχαίων Ελληνικών πόλεων. Κατά τη «Θεογονία» του Ησίοδου ήταν θυγατέρα του Ωκεανού ή του Νηρέα και της Τηθίος, σε εκδήλωση ίσως του ότι η ναυτιλία και το ναυτικό εμπόριο εν γένει υπήρξαν η πρώτη και κύρια πηγή ευτυχίας των ανθρώπων. 

Κατά τον Πίνδαρο, ο οποίος την ονόμαζε και Φερέπολιν, ήταν κόρη του Ελευθέρου Διός ή του Προμηθέα. Την θεωρούσε ως μια από τις Μοίρες, που είχε όμως λιγότερη δύναμη από τις αδελφές της, Θεά του Πεπρωμένου αλλά και ευμενής. Ως ευμενής θεά του πεπρωμένου λατρευόταν με την επωνυμία «Αγαθή Τύχη» στην Αρχαία Ολυμπία, όπου είχε δικό της βωμό. Στους ορφικούς ύμνους συναντάται ως κόρη του Ευβουλέως. 
Κατά το Ομηρικό προς τη Δήμητρα ύμνο, η Ωκεανίς Τύχη εμφανιζόταν ως μια από τις συμπαίκτριες της Περσεφόνης.

Συνδέθηκε με άλλες θεότητες-προσωποποιήσεις όπως την Ελπίδα, τον Καιρό και τη Μοίρα. Κυρίως συνδέθηκε με την Ίσιδα κατά την περίοδο των θρησκευτικών συγκρίσεων (Ίσις Τύχη ή Ισιτύχη).  Στη σημιτική θρησκεία συνδέθηκε με την Γάδ. Μαζί της ταυτίσθηκε η θεά των Ρωμαίων Φουρτούνα η λατρεία της οποίας ήταν ιδιαίτερα εξαπλωμένη στην Ιταλία. Η Φουρτούνα (Fortuna) ξεκίνησε από μια ιταλική θεότητα της ευφορίας και της γονιμότητας, που συχνά λειτουργούσε και ως μάντης θεά που προλέγει το μέλλον.

Η Τύχη θεωρήθηκε ως αγαθός δαίμων, μεσολαβητής μεταξύ θεών και ανθρώπων. Ως θεά της αφθονίας και του πλούτου απεικονιζόταν στο ιερό της στη Θήβα να κρατά, ως μητέρα ή τροφός, τον μικρό Πλούτο και στη Σμύρνη από το Βούπαλο να κρατά στο άλλο της χέρι το κέρας της Αμάλθειας, σύμβολο της αφθονίας. Σαν θεά που διευθύνει την ανθρώπινη ζωή απεικονίζεται να κρατά πηδάλιο, σαν σύμβολο της κατεύθυνσης την οποία έδινε σε όλους τους ανθρώπους. Σαν Θεά ευμετάβλητου Φύσης απεικονιζόταν με τροχό ή σφαίρα ή πτερύγιο, σύμβολα της αστάθειας. 

Ιδιότητες: ό,τι ευχόμαστε καλό για την ζωή μας, οι ευχές. 
Νέα όμορφη πλούσια ντυμένη με μια σφαίρα δεξιόστροφη στο κεφάλι, με δυο αριστερόστροφους τροχούς στα πόδια και κρατάει το κέρας της Αμάλθειας στα χέρια από το οποίο χύνονται όλα τα καλά της γης. Κινείται αιρούμενη στον κόσμο.

Επίκληση
Εσένα καλώ εδώ και τώρα Θεά Τύχη που είσαι αγαθή κυβερνήτισσα και διαμένεις σε όλη την γη, εσένα την βασίλισσα Άρτεμη, που καύχημά σου είναι η γέννησή σου από το αίμα του Ευβούλου, διότι από σένα εξαρτάται η ζωή μας αν είναι καλή η όχι. Γι’ αυτό Θεά σε παρακαλώ να έλθεις στην ζωή μου ευμενής γεμάτη από ευτυχία και με πλούσια δώρα. Γένοιτο.

Ύμνος

Δεῦρο, Τύχη· καλέω σ', ἀγαθῶν κράντειραν, ἐπευχαῖς, μειλιχίαν, ἐνοδῖτιν, ἐπ' εὐόλβοις κτεάτεσσιν, Ἄρτεμιν ἡγεμόνην, μεγαλώνυμον, Εὐβουλῆος αἵματος ἐκγεγαῶσαν, ἀπρόσμαχον εὖχος ἔχουσαν, τυμβιδίαν, πολύπλαγκτον, ἀοίδιμον ἀνθρώποισιν. ἐν σοὶ γὰρ βίοτος θνητῶν παμποίκιλός ἐστιν· οἷς μὲν γὰρ τεύχεις κτεάνων πλῆθος πολύολβον, οἷς δὲ κακὴν πενίην θυμῶι χόλον ὁρμαίνουσα. ἀλλά, θεά, λίτομαί σε μολεῖν βίωι εὐμενέουσαν, ὄλβοισι πλήθουσαν ἐπ' εὐόλβοις κτεάτεσσιν. 

Εδώ ώ Τύχη, σε προσκαλώ, εσέ την αγαθήν κυβερνήτισσα, για να ευχηθούμε, εις εσέ την μαλακήν, την διαμένουσαν εις τας οδούς, σε πλούσια κτήματα εσέ την βασίλισσαν Αρτεμιν την ένδοξον πού εγεννήθης από το αίμα του Ευβούλου που έχεις ακαταμάχητον καύχημα εσέ που κάνεις ευμετάβολον τον βίον των ανθρώπων διότι από σε εξαρτάται ο πολυποίκιλος βίος των ανθρώπων και εις άλλους μεν παρέχεις πλούτον άπειρον, εις άλλους όμως δίδεις την αθλίαν πτώχεια και διεγείρεις εις την καρδιά των οργήν. Αλλά, θεά, σε παρακαλώ να έλθης εις τον βίον μας ευμενής, γεμάτη από ευτυχία με πλούσια δώρα. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου